دانش تحریر
شرحی مختصر در باره مراسم عاشورا در دشت مغان
تاریخ انتشار: سه شنبه ۱۱ شهریور ۱۳۹۳ | ۱۱:۴۹ ق٫ظ | تعداد بازدید: 1,076

شرحی مختصر در باره مراسم عاشورا در دشت مغان 

 نویسنده : سعید مجردی

نمایشنامه مذهبی عاشورا از دیرباز در دشت مغان پیام شهیدان عاشورا را بصورت تراژیک و حماسی با خود حمل کرده و بی هیچ پیرایش و آلایشی همواره خود جوش ، افسانه مردان و زنان راه خدا را سینه به سینه نقل کرده و رویارویی حق و باطل را در سم اسبهای رم کرده ، شتران زهوار در رفته و خسته شام ، ناله و شیون زنان و کودکان جنگجویان نینوا و مکالمات غریبانه مردان بلند همت که برای یادآوری ارزشهای فراموش شده خود را به صحرای کربلا رسانده بودند بازگو می کند. در زبان این نمایشگران ساده و بی پیرایه ” امام حسین (ع) “شهنشه کون و مکان” نامیده می شود و در سرزمین مسلمانان آنروز ” غریب و بی کس ” .بطور تقریبی از سال ۱۳۴۲ در علیرضاآباد و، آغدام و پارس آباد و برخی از روستاهای کهن دشت مغان از سالهای دور این مراسم با شرکت اهالی دشت مغان و عموما از بین افراد شناخته شده و معتبر برگزار می شد. در روستای آغدام و در پارس آباد از آثار و نوشته های بجا مانده چنین استنباط می شود که کارگردانان و بازیگران صحنه عاشورا عموما افراد تحصیلکرده آن دوران و با شرکت افراد مشهور به نیکی انجام می گرفته است.

 که ای شهنشه کون و مکان سلام و علیک

 غریب بی کس ، بی خانمان سلام و علیک

 صحابه سی قریلوب، یار و یاوری داغلان

 بوغملو چولده کمکسیز قالان سلام و علیک

 من اول ممیش بوقدر چکمه ناله آهی

 فدا بو گوزیاشدا ، جسم جان سلام و علیک

 ” نقل از مکالمه عاشورا سال ۱۳۵۴″

 در نمایشنامه عاشورا شخصیتی که کاراکتر شمر را با خود حمل می کند برای آگاهی اهل مجلس از فلسفه مراسم عزاداری روز عاشورا چنین می گوید :

 الا ای اهل مجلس یک زمان هوش با من کن

 تا بگویم واقعات کربلا ، گوش با من کن

 نه من شمرم ، نه این خنجر ، نه اینجا کربلا باشد

 غرض مقصود ما این است ، در این مجلس بکا باشد

 همین شخصیت نمادین که مظهر جاه طلبی و خوش خدمتی شمر را در روز عاشورا به حضار مجلس تفهیم می کند در وصف مقصود خود در صحرای کربلا چنین می گوید :

 آچلدی صبح عاشورا چکلسون جار لشکردن

 قورلسون دسته لر هریان بو گون اوزگه سیاق اوسته

 اوجالسون فتحی چون بیرق نظام فوج لشگردن

 چالنسون طبل نقاره بیراوزگه تم تراق اوسته

 دوشوبده باشیمه سودا ایدم بو چولده بیر میدان

 ایدم بو قانلو صحراده بوگون قانیله بیر طوفان

 ” نقل از مکالمه عاشورا سال ۱۳۵۴″

 در طول اجرای نمایشنامه عاشورا شخصیتهای این مراسم عزاداری چه آنهایی که نقش امام (ع) و خاندانش را بازی می کنند و چه آنهایی که نقش منفی یزیدی را بر عهده دارند با گریه و زاری نقش خود را بازی می کنند و چه بسیار دیده شده است که در اجرای نقش شمر افرادی چون آقای حسین حبی از پیشکسوتان و کارگردانان مراسم عزاداری امام حسین (ع) در پارس آباد بارها و بارها اشگ امانش نداده است و چنین می نماید که روحیه حسینی در روح و روان هنرمندان صحنه چنان رخنه کرده است که خود هم می گریانند و هم می گریند و این ساده بودن ، بی پیرایگی و صمیمیت مراسم عاشورا را در مقایسه با سایر مراسمات نشان میدهد.

 شخصیتهای نمایشنامه مذهبی و حماسی عاشورا بطور خودجوش و مردمی و بدون آموزش لازم و صرفا با تمرینی که در چند روز مانده به روز عاشورا انجام می دهند در مقابل دیدگان دهها نفر که در مکانهای مختلف گرد هم می آیند و دایره وار گرد خیمه های نیمه برافراشته خاندان امام (ع) در یکسو و لشگر یزید در سوی دیگر حلقه می زنند و بر خلاف نوحه سرایانی که صرفا از مظلومیت امام (ع) نوحه سرایی می کنند ، بعد حماسی و قهرمانی شخصیت امام و یارانش در این روز بیشتر نشان داده می شود.

 در سال های دور در آغدام (ابراهیم آباد ۳) و یا علیرضا آباد اشخاص ذیل که برخی از آنها اهل و ساکن پارس آباد هم بوده اند در مراسم عاشورا نقش ایفا می کرده اند : نقش امام (ع) را مرحوم شیخ صادق ایفا می کرده است. مرحوم میرزاآقا مجردی در نقش عباس ، مرحوم میرمحمد در نقش علی اکبر ، مرحوم مشهدی سالار در نقش حضرت زینب (س) ، عزیزی و الف در نقش سکینه و رقیه و عزیز شمسی در نقش عرب میدان ، محمد شهماری و دده علی برزگر در نقش عرب و بیگ کشی در نقش ملائکه غیب نقش ایفا می کرده اند که بسیاری از آنها اکنون رخ در نقاب خاک کشیده اند.

 سالهای زیادی است که حاج الف صدیقی ، آقای صابر صالحی ، مرحوم حاج میرسلام عبدالهی ، آقای حسین حبی ، برادران رفیعی ، مرحوم وثوقی ، و دهها نفر از ریش سفیدان و علاقمندان به امام (ع) که ذکر نام آنها در این مجال نمی گنجد ، در پارس آباد راه هنرمندان و بازیگران نقش های عاشورا را ادامه داده اند و یا مالا و جانا از آن حمایت کرده اند.

 چنین انتظار میرود که برای هرچه سنتی تر و زنده تر اجرا کردن این مراسم ریشه دار در دشت مغان فکر اساسی در نظر گرفته شود و برنامه ریزی های منسجم انجام گیرند. اشخاص با ویژه گی های منحصر بفرد برای نقش های مختلف تربیت شوند و مکانهای مناسب با امکانات مناسب در نظر گرفته شوند که با این روش از مسدود شدن فلکه ها و میدانهای اصلی شهر نیز جلوگیری می شود و راه برای کسانی که ممکن است در سمت غربی شهر دچار بیماری اورژانسی شوند برای انتقال سریع و بموقع به بیمارستانهای شهر باز باشد. ستاد مخصوص عاشورا تشکیل شود و از تجارب پیشکسوتان استفاده گردد و این ستاد مقررات و قوانین خاص خودش را داشته باشد و از محل کمکهای مردمی بودجه و هزینه ان در نظر گرفته شود و مراسم در شان و منزلت امام (ع) و یارانش برگزار گردد و با این روش کیفیت و منزلت خاصی به مراسم عزاداری بخشیده می شود .

 مراسم عاشورا اکنون به یک فرهنگ تبدیل شده است و این فرهنگ در نوع خود یکی از مردمی ترین و خالص ترین مراسمات در دنیا می باشد و در آن روز انسانها یکرنگی ، صمیمیت ، فداکاری و احسان را عملا تجربه می کنند.

 * اشعار و اسامی در این نوشته از اسناد و مدارک به جا مانده از مرحوم شادروان میرزاآقا مجردی نقل گردیده است.

 توضیح : برخی از سایتها این مقاله را استفاده کرده اند و به نام سایت و نویسنده آن اشاره نکرده اند .

آمار وبسایت
کاربران آنلاین : 0
بازدید امروز : 73
بازدید دیروز : 94
کل بازدیدها : 4370797
:تاریخ بروز رسانی
آذر ۲۲, ۱۳۹۶