دانش تحریر
پارس آباد در پیچ و خم تاریخ
تاریخ انتشار: دوشنبه ۱۰ شهریور ۱۳۹۳ | ۱۵:۵۲ ب٫ظ | تعداد بازدید: 807

نوشته شده توسط سعید مجردی

saeedmojarradi@outlook.com

پارس آباد شهر کوچک نوپاییست که در سال ۱۳۳۰ توسط فردی بنام آقای مهندس ابراهیم پارسا( مدیر عامل شرکت شیار) پایه گذاری شده است. این شهر در شمالی ترین نقطه سرزمین مغان ( نقطه صفرمرزی) و ساحل رود ارس قرار گرفته است ،از نقطه نظر آ ب و هوا باید گفت دارای تابستانهای گرم و زمستانهای معتدل است. بنا به آخرین سر شماری در ۱۳۷۵ جمعیت این شهر و حومه ۱۳۸۸۸۷ نفر گزارش شده است که از این تعداد نزدیک ۴۶ درصد در نقاط شهری و بقیه در روستاهای اکناف بسر می برند . رود ارس که در مرز ایران و آذربایجان قرار دارد از طریق سد انحرافی میل مغان سبب آبیاری مزارع و ایجاد حوضچه هایی برای پرورش ماهی می شود. رود ارس برکت و حیات و پویایی را به مردم پارس آباد و حومه به ارمغان آورده است . معلوماتی که برخی منابع در اختیار می گذارند روشن می سازد که قبل از اجرای برنامه اصلاحات ارضی ساکنین حوزه قوچ قیشلاقی مغان ( پارس آباد)بیشتر عشایر کوچرو بودند و چرخه اقتصادی آنها از طریق دامداری سنتی می چرخید. آنها زندگی نیمه متمرکزی داشتند و از صدها سال پیش پس از نابودی « نهر تیمور» از کارهای کشاورزی کاملا بدور بودند . باید گفت دهه چهل نقطه عطفی در تاریخ اقتصادی- فرهنگی منطقه مغان محسوب می شود. در آن دوره با ایجاد راههای شوسه و حفر و تاسیس کانالهای عریض و طویل آبیاری توسط شرکتهای شیار و پرسسیون ، راه اندازی شرکتهای کشت وصنعت ودامپروری مدرن، ساخت سد میل مغان، ایجاد باغهای وسیع هلو، آلو،شلیل،فندق،سیب سبز، گیلاس و زیتون، احداث سیلوها و کارخانه های بزرگ قند و لبنیات و پنبه، توسعه ورشد شهری پارس آباد هر چند غیر طبیعی اما شتاب بیشتری بخود گرفت وبازارش رونق یافت.

 

بدنبال این تحولات اکثر ساکنین این منطقه کوچ نشینی را رها کرده و به سوی زندگی متمرکز شبه مدرن روی آوردند. آنها در نتیجه تقسیم بندی اراضی در قالبهای سه، شش و دوازده هکتاری ،صاحب زمین های مزروعی شدند.تدریجاً کشاورزی یعنی، کشت و زرع مکانیزۀ گندم ،پنبه، چغندر، ذرت و… به کار اصلی اهالی منطقه تبدیل شد و درساختارکلی پارس آباد کنونی تاثیربسزایی گذاشت. از دستاوردهای تحولات اقتصادی دهه های اخیر پارس آباد که منجر بهᆰحولات عمیق فرهنگی شد می توان به شکل گیری طبقات جدیدی از هزاران دانش آموز، دانشجو ، دبیر ، استاد، مهندس و پزشک و نهایتا تاسیس دانشگاه اشاره نمود .

 

“ازکتابهای تاریخ چنین استنباط می شود که در عهد باستان ، این دیار دارای آبادیهای زیادی بوده است که از جمله آنها فروردین ، اردیبهشت و بنام سایر ماههای سال بوده است که بعدها به علت تغییرات زمین به کلی از بین رفته اند.”

 

در سال ۱۳۲۸ این منطقه که در آن پارس آباد قرار دارد بنام قوچ قشلاقی معروف بوده است . در این منطقه عشایر مغان با ابتدایی ترین امکانات زندگی می کردند. شغل آنها دامداری بوده و به عبارتی در این منطقه کشت صورت نمی گرفته است . در همین ایام مطالعاتی در منطقه انجام می گیرد و شرکت شیار با مقصد احیای کشاورزی و زمین های زراعی تاسیس می گردد. این شرکت در یوشان آباد که بعد ها شاه آباد نامیده شد مستقر شدند. نام این منطقه نیز انقلاب به جعفرآباد تغییر یافت

 

از اولین کارهᄃی این شرکت ایجاد راه شوسه ازاردبیل به مغان و تاسیس کانالهای آب رسانی در منطقه بوده است. این شرکت به علیرضاآباد که بعدا به اسلام آباد تغییر نام داد انتقال داده می شود. شرکت پرسیون بعنوان پیمانکار تاسیسات آب رسانی کارهایی را در این زمینه به مرحله اجرا رسانده بود که موسسه ای برای آموزش کشاورزان تشکیل داده می شود. در کتاب دشت مغان در گذر زمان نویسنده آن چنین بیان داشته است که : ” اولین کانال آب رسانی که آبگیر آن کمی بالاتر از علیرضاآباد واقع بود حدود چهارهزار هکتار از مزارع را مشروب می کرد.”

 

دومین کانال آب رسانی با ظرفیت بیست متر مکعب در ثانیه در سال ۱۳۳۷ به بهره برداری می رسد. اما موفقیت این کانالهای آب رسانی بر طبق پیش بینی انجام گرفته عملی نمی شود و بنابراین از ۲۸ هزار هکتار اراضی موجود فقط چهارده هزار هکتار به صورت ۱۲ هکتاری بین زارعین تقسیم می گردد.

 

عشایر زیاد رغبت نشان نمی دهند و به دلیل اتقبال کم از این زمینها ، اکثرا روستائیان صاحب زمین می شوند. رفته رفته که تعداد داوطلب بیشتری برای تصاحب زمین پا جلو می گذارند بنابراین اراضی موجود به صورت شش هکتاری و در مرحله سوم بصورت سه هکتاریتقسیم می گردند. مرحوم میرزاآقا مجردی بعنوان نقشه بردار و فردی بومی که به حسن اخلاق و صداقت و پاکدامنی مشهور عام و خاص بوده است برای توزیع زمینهای کشاورزی با جان و دل کوشش می کند و امروز علیرغم گذشت قریب چهارده سال از درگذشت ایشان هنوز خاطره نیکی های وی در بین کشاورزان دشت مغان زبانزد می باشد.

 

شرکت شیار اولین تراکتورها را با نام تراکتورهای زنجیره ای دی شش سی و با سوخت نفت سفید وارد منطقه می کند. رفته رفته بنگاه عمران مغان وظیفه خود را به سازمان آب و برق می سپارد و این سازمان نیز بعد ها به دوقسمت مجزا تغییر ساختار داد و اکنون امور آب کار آب رسانی منطقه را بعهده دارد.

 

همانطوریکه قبلا اشاره شد مهندس پارسا مدیر عامل شرکت شیار در سال ۱۳۳۰ شمسی طرح کلی شهر پارس آباد را می ریزد و این شهر علیرغم اینکه حتی یک سکنه نداشته است به نام خود مهندس پارسا نامگذاری می شود. البته ناگفته نماند که ازابتدا نقشه این شهر بر اساس اصول شهرسازی ریخته می شود اگر چه تعدادی از ساکنان در قسمتی از شهر این موضوع را رعایت نکرده اند. نویسنده کتاب دشت مغان در گذر زمان در خصوص ساکنان این شهر چنین می نویسد : ” در سال ۱۳۵۵ که قریب ۱۵۰ خانوار در آن سکونت داشتند، خانه هایی که از شهرداری تا مسجد جامع ساخته شده بودند به طور مرتب در کنار خیابان خاکی به همان عرضی که امروزهست قرار گرفته بودند و قسمت جلوی خانه ها را برای منطقه تجاری خالی گذاشته بودند. ”

 

شهر پارس آباد به دلیل نزدیکی به مزارع کشاورزی و وجود تپه ماهورهایی در قسمت شمالی آن ازاهمیت ویژه ای برای شرکتها و در کل مزرعه داران برخوردار بوده است. کارکنان شرکت شیار برای رونق دادن و آبادکردن پارس آباد به این شهر انتقال داده می شوند.

 

وجود ” بنگاه عمران دشت مغان ” در پارس آباد تاثیر بسزائی درسرعت بخشی به عمران و آبادانی پارس آباد داشته است . در سال ۱۳۷۰ پارس آباد رسما به شهر تبدیل شد.اسم این شهر به مرور زمان از پارساآباد به پارس آباد تغییر یافت . مسجد جامᄍپارس آباد در سال ۱۳۳۸ تاسیس یافت .در سال ۱۳۷۱نیز توسعه یافت .

 

پارس آباد همانطوریکه قبلا ذکر شد صرفنظر از پیشینه تاریخی آن که به ۱۳۳۰ بر می گردد از نظر موقعیت جغرافیایی در محلی قرار گرفته است که تاریخی کهن را با خود دارد. چه بسیا ر رخدادهای مهم تاریخی که در این خاک بوقوع نپیوسته است. در زمان قاجاریه این منطقه محل نزدیک به لشکریان قاجاری برای جنگهای قره داغ بوده است . قلعه اولتان که در ۱۵ کیلومتری این شهر در اولتان قرار دارد گنجینه پر رمز و رازی از پیشینه این دیار سᄄز دارد. امید آن میرود که با زحمات مسئولان مربوطه هرچه زودتر این قلعه تاریخی شکافته شود و رازهای سر به مهر این دیار در طول تاریخ بر ما معلوم گردد و چه بسا همین شناختهای مشخص و دقیق از گذشᆰه خواهد توانست تحولات شگرف اقتصادی و علمی را برای مغان ارمغان آورد.

 

تپه نادر نیز که محل تاجگذاری نادرشاه افشار می باشد در اصلاندوز در نزدیکی این شهر قرار دارد. اما آنچه مسلم است اینها همه تاریخ غنی مغان نمی تواند باشد. پیشرفت های علمی و توسعه علم باستان شناسی و پرورش مهندسان بومی در زمینه های تاریخ و باستان شناسی ، خواهد توانست ناگفته های خاک مغان را یکی یکی بر ما آشکار سازد. این سنگها و این خاکها و تپه ماهورهایی را که می بینید چه بسیار رازهایی را در سینهᆴود نگاه داشته اند. تاریخ هر ملتی نشانه عظمت و شکوه آن ملت است . بیاییم تاریخ خود را پاس بداریم .

 

این متن مطمئنا تاریخ کامل این دیار سبز نمی باشد و انتظار داریم در صورتی که نوشته ای ، عکسهایی از سازندگان پارس آباد و افراد کوشا در عمران و آبادانی آن در دسترس دارید برای ما ایمیト کنید تا در تصحیح بعدی این نوشته آن را در مد نظر قرار دهیم. با تشکر مغان ارس

آمار وبسایت
کاربران آنلاین : 0
بازدید امروز : 13
بازدید دیروز : 190
کل بازدیدها : 4076055
:تاریخ بروز رسانی
شهریور ۲۴, ۱۳۹۶